MZP Assembly 2026-a Khuallian Home Minister K Sapdanga thusawi
MZP ASSEMBLY 2026,
DARLAWN, Sept 24, 2026
Thuhma
Tih tak zeta vanglai ka lo hman vena chi thum zinga pakhat chu MZP hi a ni. A hming ringawt pawh hian lung a tileng khawp mai.
High School zirlai kan nih a, MZP member kan nih ve lai kha chuan
MZP we shine tonight,
MZP we shine;
And the moon comes up
And the sun goes out
MZP we shine...
kan ti a, kut kan beng rual thup thup a, ban kan vai dual dual thin.
MZP hruaitute zinga kan han tel ve kha chuan kan ram buai titawptura inremna zawn kha pawl zawng zawngin hna pui berah kan neih a,political party hrang hrang te, Kohhrante pawhin theihtawp an chhuaha. MZP Hqrs-a kan hruaitute zingah pawh, inbiaknaah MZP inrawlhtha ti leh ti lo an inhnial bap bap a, Sub Hqrs. pathum, Lunglei, Champhai leh Kolasib-a hruaitute pawhin vawi thum lai chu joint committee kan nei nghe nghe. Mahni tawkah kan buai ve viau thin a ni.
India ram state thenkhatah hian MZP ang chi zirlai pawl hi an awm vethluah a, University lianahte hian zirlai pawl lian tak tak, active taktak an awm bawk. A tlangpuiin political party sponsored zirlai pawl an ni hlawm. Chu chu MZP nen kan inan lohna a ni. A hmingin zirlaipawl an ni a, mahse MZP nen chuan an to bul leh an tinzawn a hrangdaih tih hriat a tha.
Sorkar nen tha taka thawkho tur, in tangkai tawn tura ngaih kan ni.Tha nia kan hriatah chuan sorkar hnenah huaisen takin thurawn kanpe thin tur a ni. Eng issue-ah pawh hian rilru fim tak put a tha. Huaihi a tawk viau a, rum kher a tul lo.
MZP hi leadership training-na atan pawl remchang tak a ni. Non political Social Organisation zinga hnam humhalh tina pawl ber kanni hial ang. Chuvangin kan hruaitu hluite hi political party-te hian an pawl zawm tura thlemah tak an neih ve bawk thin. A mawi lo zawngalo sawi duh pawl an awm pawhin thil mak a ni lem lo. Kan hotuthenkhat hi chu an duh reng vang ni loin, thlemna a nasat em avanginchak lo chungin politics khawvelah an zuang lut ve bawk.
Hruaitu mawhphurhna hlen mi, zirlai pawl a kaihhruai danah pawhmipuite mit tlung, integrity nei thate thoin sawm an hlawh a, an hmuingil tlangpui. Physical courage ni lo, moral courage nei te hi anziktluak leh thin.
Zirlaite hian kan hnam kalsiamah hma kan hruai tulna tam tak a awm. I zirho teh ang:
1. Hnam vei dan huang zauh a hun:
Delhi-a ka kal chang hian, Delhi-a Mizo zirlai hruaitute nen kaninkawm fo a, tun hnaiah hian Delhi-a kan Mizo officer-te ka kawmthin. Central Secretariat-ah te, corporation office hrang hrangahteMizo hnahthlak an tlem hle a, a awmchhunte pawh Mizoram state pawn lama cheng kan unaute an ni deuh vek. Damdawi in lian pui puia tam hle a, Mizo tlangval doctor hmuh tur an awm meuh lo a, Mizo nula nurse tawn fuh tur an awm zeuh zeuh. Hospital pakhatah Mizo ram mi Chakma tlangval ka tawng fuh a, a tangkai khawp mai.
Kan state kan pachhia a, hmasawnna atana kan mamawh sum zaa 90 aia tam mah hi sorkar laipui, Central Secretariat atanga min rawn peka ni. Tax devolution avanga kan hmuhte chu a beitham hle, a chhanchu kan state-in Central-a tax kan zu chhun luh hi a beitham em a ni. Kan mamawh tam zawk daih hi chu a dila kan dil chhuah a ni.
State dangte pawh Central suma innghat chu an ni ve tho mai. MahseCentral Secretariate-ah khuan state dangte hi chu an mi leh saten hmun pawimawh tak tak an luah fur a, hmelhriat nei leh nei lo kar a hla fo thin. Officer tlem te kan neihte awmna office chu a dan a dang khawp mai, mahse kan tlem lulai em a ni. A chhan thenkhat chu-
(a) Kan zir thiamnain a tlin lo a, competition exam level sangah lehhniamah pawh hnam dang kan tluk thei lo.
(b) UPSC hnuaiah Civil Service kan zuam lo a nih pawhin Staff Selection Commission hnuaiah central ministry hnuaia thawh tur hnatha tak tak tam tak exam tur a awm reng a, group B leh C thlengin, under graduate tan pawh thawh tur a tam em em a, kan thawk duh lo ni loin, ngaihven nachang kan hre lem lo.
(c) Kan ram rethei te hi nuam kan ti mah mah. Kan khawtlang nun, social life hi a nuam a, thawhchhuah nei lem lo pawh hian kanlungawi em em a, kan comfort zone atanga tal chhuah hi kan hreh a, state dang hmasawn zawkte awh nachang pawh kan hre lo.
(d) Tuna kan inchhep chhoh danin a hril chiang tak chu, tun atangahun rei vak lovah hi chuan sorkar department tam zawka hotu lku berchu state pawn lam mi an ni dawn. Hotu lu ber Chief Secretary tur khan pawh kan nei hnaivai lo khawp mai.
Hengah hian, kan nu leh pate hi keini aiin an awm a nem a, anlungawina a hniam a, hmathlir an nei tawi zawk bawk a, keini zirlaitetal hian kan pau kan tihkhauh loh chuan, hnam ral tur kawng zawhkan ang tlat a ni. Vawiina zirlaite hian hma hruai i tum ang u.
2. Tualchhung hna pawh el fe tham:
Home Department-in Home Guard 94 a la thar dawn a, HSLC passed chin chung lam mi 6200 vel diltu an awm. An zinga 6100 vel chu an tling zo dawn lo. Graduate hlir pawh la dawn ila, an daih zan. Nikumapolice constable 295 lak zinga 50 zet chu graduate an ni a, master degree nei kha 20 vel an awm. Chutih laiin pawl 10 pass tawk tawk, tih tak taka beitu tling an tam em em.
Police constable 350 lakna tur puanzar mek a ni a, diltu hi 20000 - 30000 vel an tlin beisei a ni. School Education department-in zirtirtuthahnem tak lak tumin a inbuatsaih mek bawk. Merit dik takin, a thiam thiam fair takin lak tum leh a ni a, political fitness lam beiseitan hmun a awm dawn lo. Chu chu MZP hian a duhzawng a nih ngeikan beisei. Local level-a eizawnna atana inelna pawh hi rim taka thawkte tan a ni tih kan sawi duh e.
3. Ruihhlo Do - Thapui thawh a ngai
Kum 40 kalta vel atang khan Mizoramin ruihhlo kan buaipui tawh. A tir lamah chuan mi hausa faten an buaipui a, intihtheihna rawng a kai. A hnu rei vak lovah a darh chum chum. Record-a a lan dan chuan, tuna ruihhlo buaipuitute zingah hian sub town leh village mi an tam ber a, a dawtah broken family mi. Tun hnaiah hian College leh HS zirlai ruihhlova inhnamhnawih an awm nual tih report a awm. Record ruk hi a dik a nih chuan, zirlai zingah Ganja a lar tih a ni. Dik lo hramse ka va ti em!
Vawiina pungkhawmte hi chu kan la fihlimah kan inchhal ngam ang chu. Mahse keimah ka fihlim avang ringawt khan ngaihthat a thianglo. Ka bula mi a fihlim lo a nih chuan, bansantir turin mawh ka phura, la inhnamhnawih lote ven hna pawh ka mawhphurh a ni. MZP hruaitu ka nih lai hian a hmingin sorkar hna ka thawk a, ruihhlo do hna kan thawhna lamah senior officer mit ka lo tikham a, hmun hlatakah transfer ka tawk. Ka inchhir lo, Pathian min hruaina kawng ka zawh tih tun hnuah hian ka hria.
Kan zirlaipuite zinga ruihhlo do tur chuan, Police aiin, Excise aiin, YMA aiin keini zirlaite hi kan effective ber tih i pawm ang u.
4. HIV AIDS a la hlauhawm reng:
India ram hi khawvelpumah HIV/AID vei percent sanna bera ngaih a ni a, mihring awm zatatanga tehin 0.19% a tling. India ramah hian Mizoram hi HIV/AID darh nasatna ber a ni a. mihring awm zat atanga chhutin 2.85% kantling. India ram percent aiin a let 15in kan percent a sang a nih chu.
Ziak leh chhiar thiam vekna (100% litarate), Kristian sakhaw biaknastate kan nih leh HIV/AIDS vei percentage record kan nih dan hi a vainhmeh lo em. Thalaiten HIV/AIDS an kaina tam ber chu sex hmanatangin a ni. Eng ang pawhin han insawi mawi thin mah ila, Mizo thalaite zingah sex a zalen tih hi phat a harsa. Zirlaite u, sex kher hi chu tihchhin chi a ni lo, lo tichhin tawh kan awm a nih pawhinduhtawk nghal turin ka sawm che u a, la chhin lote chuan lo chhin lulsuh u. In dam chhung nun khawih khawlo thei a ni. Sex leh Drugs-ah inveng him rawh se.
5. Hnam dang khual kan ngah dawn:
Kum kalta ai khan kumin kum kal mek chhung hian Mizoram rawntlawhtu ram pawn mi (tourist) a let 20 vel laiin an pung. Rail service kan neih tak vang a ni chiah lo, kan ram hi tlawh nuam tak a nih leh a mi chengte hi hmuh manhla tak kan nih hi India rama state dangamite leh khawvel ram hla zawka miten an hre chhuak ta a ni. HnahsinKut chhim turin Japan ram atangtein an lo kal a, kan Krismas hmanghmuh chakin Europe atang te, Middle East atangtein mi za tam tak an lo kal a nih kha.
Khual hla leh khual hnaite hi kan ngah tial tial dawn a nih hmel. Kan mikhualte laka kan chetdan hi kan hnam market lian tak a ni mek a, a ni tleh telh ang. Zirlaite hi a hrethiam hmasa ber tur, hma hruai tur, kan u te leh kan nu leh pate zirtirtu tur kan ni. Lerh kher lovinhawihhawm kan ching dawn nia.
6. Fai luihtir kan ni dawn:
Khawi ramah pawh zin ila, eng anga changkang nge an nih kan ennahmasa ber chu an fai em? tih a ni. Khawi khuaah pawh zin ila, ankhua chu eng anga changkang nge an nih tih kan tehna hmasa ber chu eng anga fai nge an nih? tih a ni. Tu inah pawh leng ila, eng angachangkang nge an nih tih kan tehna hmasa ber chu an fai leh fai lovaha ni.
Fai hi changkang tehfung hmasa ber a ni a, pawimawh ber a ni bawk. India ram puma state capital zawng zawng zingah, kan khawpuiAizawl hi khaw fai tehnaah 9-na kan ni awm e. Keini aia khawpui faizawk 8 lai an awm tihna a ni a, a let 8-a tan kan lak a la ngai tihna a niang.
Fai tura tih tur hmasa ber leh pawimawh ber chu bawlhhlawh control hi a ni. Supreme Court chuan India ram puma mi zawng zawng zawmtur bawlhhlawh sawngbawl dan khauh tak a puang a, kan duh emaw, duh lo emaw, kan peih emaw, peih lo emaw, kan zawm a ngai.
Suprem Court thupekah chuan, In tinin an bawlhhlawh neihte paih mai mai loin a bawmah an dah khawm tur a ni. Bawlhhlawhte chu chi liah thliar hran tur a ni.
(1) Tawih thei, leithaa siam chi.
(2) Tawih thei lo, thil dang tangkaia siam theih eg. plastic lam chi.
(3) Tawih thei lo, tenawm, natna fawm chi eg. Lapua leh puanasiam
(4) Bawhhlawh min tihliam thei: In sakna bungrua lam chi zawng zawng.
Heng bawlhhlawh chi li hi bawm rawng chi hrang hrangah khung tur a ni.
Suprem Court-in bawlhhlawh sawngbawl dan thupek a siamah chuan, heng bawlhhlawh chhek hrante hi mahnia kawngpuia lo chhawp a, a phur tur motor-a lo hlan kha awih a ni tawh dawn lo a, mi bik ruaiin in tinah a khawna khawn (door to door collection) tawh tur a ni. Kumin chhungin inbuatsaih peih a, kumthar atanga bul tan tawh tur tih a ni.
Zirlaiten kan chhungte theuh zirtir ila, hma kan hruai dawn nia.
A tawpna atan
7. Hnam Inpumkhatna - Mizoram chhung mai ni lovin, hmunhrang hranga khawsa Zofate hi kan inpumkhat ngei tur a ni. Inpumkhatna hian zahawmna a keng tel a, hnam changkang entirnna a ni.
In zavaiin lo dam zel u la,
MZP vul zual zel rawh se.
| EXPLORE MIZORAM |
• Mizoram's Most Trusted Website | Mizoram's Online Encyclopedia •
[ For Ads - Contact +919402125273 ]
email: admin@exploremizoram.com
Telegram channel:
Twitter: https://twitter.com/exploremizoram
Instagram: https://www.instagram.com/explore.mizoram
Youtube Channel: https://www.youtube.com/channel/UCyNrX06aSZ26HkIB25eo1YQ





Post a Comment
He post chungchanga i ngaihdan lo sawi ve rawh: